انطباق پذیری در زنجیرۀ تامین کربن

کاهش انتشار CO2 و سایر گازهای گلخانه ای یک مساله جهانی به شمار می آید. موضوعات توافق شده در کیوتو، الزامات اتحادیۀ اروپا و مقررات ملی همگی به اجرا در آمده اند تا سطح انتشار CO2 را کاهش دهند.

موثرترین راه کنترل کاهش کربن در دنیا، به کار بردن مکانیسم های قانونی در کل زنجیرۀ تامین است.

کشورهایی که پروتکل کیوتو را پذیرفته اند، باید مکانیسم هایی برای انطباق با الزامات کاهش انتشار GHG در حوزه های مختلفی نظیر بازرگانی و صنعت، نواحی مسکونی و حمل و نقل داشته باشند. طرح هایی نظیر طرح تجاری انتشار آلاینده های اتحادیه اروپا (EU-ETS)، پایش، گزارش دهی و تصدیق چنین گزارش های انتشار آلاینده ها را الزام نموده است. همین طور جریمه های مالی و خدشه دار شدن اعتبار، در انتظار چنین سازمانهایی که الزامات را رعایت نمی کنند خواهند بود.

در حال حاضر، قوانین بر اساس کاربرد در داخل کشور وضع شده است. با این وجود، «صادرات CO2» از طریق تولید در کشورهای دیگر به زودی با استفاده از استراتژیهای وضع مالیات برای واردات CO2، تحت کنترل قرار خواهد گرفت.
مصرف کنندگان به خصوص در کشورهای توسعه یافته، در جستجوی اطلاعات لازم از جانب تولید کنندگان و انتشار دهنده های این گاز می باشند تا در تصمیم گیری برای خرید آن اقدام نمایند. فشار این مصرف کنندگان نه تنها در ارتباط با اطلاعات انتشار گاز CO2، بلکه در رابطه با انطباق با قوانین و استانداردها توسط تامین کنندگان شان می باشد.

هر دو گروه مصرف کنندگان و مراجع قانونی خواستار اندازه گیری و گزارش دهی انتشار CO2 مطابق استانداردهای مشخص و نیز تصدیق این اطلاعات می باشند.

مکانیسم های مختلفی برای کاهش گازهای GHG وجود دارد. بهترین نتایج کاهش انتشار چنین گازهایی می تواند از طریق طرحهای دولتی که در راستای استراتژیهای کنترل زنجیره تامین بوده و نیازهای مشتریان در رابطه با محصولات و اطلاعات لازم در رابطه با آنچه که قرار است خریداری شود را نیز تامین می نماید، بدست آید.

زنجیره های ارزش جهانی
اولین گام یک سازمان برای مدیریت اثر بخش کربن، تمرکز بر کاهش انتشار مستقیم آن است. این امر مستلزم اجرای فعالیت های بهره ور نمودن مصرف انرژی، اجرای آموزش ها، یافتن منابع جایگزین انرژی و نیز بررسی ریسکهای تجاری و فرصت های مرتبط با تغییرات شرایط اقلیمی می باشد.

انتشار درون سازمانی، عمدتا تنها یک بخشی از پیامد کل زنجیره و تامین مرتبط با محصول به حساب می آید؛ مثل میزان کربن شرکتWal-Mart در حدود 20 میلیون تن، در شرایطی که کل انتشار کربن در زنجیرۀ کامل تامین Wal-Mart در حدود 200 میلیون تن می باشد و مشتریان روزانۀ آن در حدود 13 میلیون نفر می باشد. با ملاحظۀ نرخ فعلی Wal-Mart ,CO2 به طور مستقیم و غیر مستقیم متعهد به پرداخت 500 میلیون و 5000 میلیون یورو بابت انتشار CO2 می باشد. سود خالصWal-Mart در سال 2007، 50,893 میلیون یورو بوده است.

زنجیره های ارزش جهانی تحت تاثیر یک سری روابط پیچیدۀ جهانی به آن سمت سوق پیدا کرده اند که تولید، توزیع و تامین به میزان قابل توجهی واگذار به غیر می شوند. در نتیجه، نه تنها رقابت ها متوجه محصول نهائی می گردد، بلکه در ارتباط با یافتن جایگاه نسبی مناسبی در زنجیرۀ ارزش نیز می باشد. فشارهای مستقیم و غیر مستقیم برای مدیریت میزان انتشار کربن در زنجیرۀ تولید آن، پیچیدگی چنین چالش هایی را افزایش می دهد.

مدیریت زنجیرۀ انتشار
ارزیابی تامین کنندگان مشتمل بر عوامل مختلفی از جمله مقدار GHG تولید شده در مدیریت زنجیرۀ تامین می باشد. کیفیت، شرایط تحویل، قیمت و عوامل دیگر نیز در تعیین تامین کننده مناسب ضروری می باشند. در شرایطی که یک تامین کننده ممکن است مشتریان مختلفی داشته باشد که در عین حال در رقابت مستقیم با یکدیگر نیز به سر می برند و ضمنا تامین کنندگان هم باید در رقابت با شرکت هایی باشند که ممکن است ضوابط و قوانین کمتر یا فرصت های بهتری برای کاهش هزینه های سرمایه گذاری داشته باشند، بعید است که یک مکانیسم ساده برای کاهش انتشار GHG وجود داشته باشد.

اجرای استراتژیهای کاهش GHG می تواند تواما موجب کاهش میزان کربن و نیز صرفه جویی مالی گردد. چالش موجود در این امر، یافتن مکانیسم هایی است که هزینه های سرمایه گذاری ابتدایی در زنجیرۀ تامین را به منافع متعاقب طرفهای ذینفع تبدیل نماید.
عموما کنترل زنجیرۀ تامین، هزینه بر و دشوار است. رسوایی های مختلفی نظیر وجود رنگ های حاوی سرب در اسباب بازی بچه ها نشاندهندۀ آن بوده است که نبود کنترل لازم بر تامین کننده های مختلف، همچنان به عنوان یک چالش جدی مطرح است. صاحبان نامها، علایم و عناوین تجاری معروف جهان، با مکانیسم های کنترلی مختلف، منابع قابل توجهی را برای کاهش ریسک های مختلف در تمام مراحل زنجیرۀ تامین خود اختصاص می دهند.

سیستم های مدیریتی به کار رفته توسط چنین سازمانهایی برای گزارش دهی و شفاف سازی انطباق با الزامات مرتبط با مدیریت کربن در طول زنجیرۀ تامین، می تواند موجب کنترل و کاهش انتشار کربن گردد. کاهش سطح کربن و ریسکهای ماورای آن، نیازمند مدیریت نوین زنجیرۀ تامین مشتمل بر همکاری با رقبا و پیگیریهای مرتبط می باشد. استفاده از روشهای تصدیق و صحه گذاری باید با سیستمهایی که نسبت به ثبت و گزارش دهی CO2 الزام دارند، یکپارچه شده و در کنار سیستمهای مشابهی نظیر گزارش دهی های زیست محیطی پیگیری گردد.

فشار مصرف کننده ها و استفاده کننده های نهایی
مصرف کنندگان پیگیر اطلاعات مرتبط با توسعه پایدار محصولاتی که خریداری می کنند، نظیر میزان کربن تولید شده می باشند. مصرف کنندگان نشان می دهند که حاضر به پرداخت مبلغ بیشتری برای کالای حاوی برچسب CO2 می باشند. با این وجود، اینکه این امر منجر به تغییرات بارزی در الگوی خرید افراد گردد، هنوز مشخص نمی باشد. در نتیجه چنین فشارهایی، توجه روز افزون صنایع مختلف نسبت به بهبود عملکرد خود در قبال تولید کربن وجود دارد. در حال حاضر، سازمان ها از کانال های ارتباطی عمومی مختلفی نظیر Dow Jones Index , GRI برای گزارش دهی توسعه پایدار خود و نیز اطمینان از آن که آنها برای سرمایه گذاران و نیز جامعه قابل اعتماد هستند، استفاده می نمایند.

اطمینان از اینکه سرمایه گذاری در کاهش میزان کربن، پیامد مثبت خوبی به همراه داشته و می تواند به مصرف کنندگان نهایی منتقل گردد، از جذابیت خوبی برای صنایع برخوردار می باشد. در این راستا، مصرف کنندگان خواستار اطلاعات قابل استنادی نظیر میزان کاهش انتشار CO2 می باشد.

یک روش اطلاع رسانی به مصرف کنندگان در رابطه با قابلیت توسعه پایدار محصول سازمان، اعلام میزان انتشار کربن در (یا روی) محصول نهایی است. تمام مراحل چرخۀ تولید محصول باید مورد ارزیابی قرار گیرد که عموما یک فرآیند پیچیده ای است. این پیچیدگی خصوصا برای صاحبان نام ها، علایم، و عناوین تجاری معروف جهان از اهمیت بالاتری برخوردار است، چرا که محاسبه و صحه گذاری تعداد بیشتری از زنجیره های ارزش – به خصوص آنهاییکه در طول سال تامین کنندگان مختلفی دارند، مثل تامین کنندگان فرآورده های غذایی فصلی – را شامل می شود.

هزینه کاهش CO2 و تکنولوژی
تمرکز اولیه در کاهش CO2 روی نیروگاهها و کارخانه های صنعتی بوده است. این صنایع، نواحی مهم و مورد تمرکز بوده ولی در عین حال کمتر از 50 درصد کل توان بالقوۀ کاهش های کم هزینه را شامل می شوند. سایر فرصت های کاهش انتشار کم هزینه در صنایع دیگر موجود بوده و نیازمند یک سیستم با رویکرد مناسب زنجیرۀ تامین می باشند. تکنولوژی کاهش انتشار در زنجیرۀ تامین در دسترس بوده و در حدود 70 درصد گزینه های ممکن کم هزینه برای کاهش انتشار از تکنولوژی های شناخته شده استفاده می نمایند.

بسیاری از سازمانها از مزایای به کار گیری چنین تکنولوژی هایی و فرصت های به دست آمده استفاده می نمایند، تحت شرایطی که تعداد زیادی از سازمانهای دیگر در عین بدیهی بودن منافع آن، از آن بی بهره اند.

چنین تفاوتی ممکن است عملا به عوامل داخلی درون سازمان ها ارتباط داشته باشد.

به عنوان نمونه، در بسیاری از سازمان ها، افرادی که هزینه های مربوط به انرژی را دریافت و پراخت می¬نمایند، تصمیم های کلیدی سازمان را اتخاذ نمی نمایند و بر عکس، افراد موثر در تصمیم های حیاتی سازمان، اطلاعی از هزینه های مرتبط با انرژی ندارند. اگر سرمایه گذاری ها در یک دپارتمان انجام گرفته و برگشت سرمایه درجای دیگر خود را نشان دهد، سازمان یک سرمایه گذاری همراه با بهبود عملکرد را از دست خواهد داد. این مشکل اگر در رابطه با کل زنجیرۀ تامین وجود داشته باشد، به میزان قابل توجهی تشدید خواهد شد، چرا که موانع اجرایی بسیار بلندتر هستند و شامل سازمان های مختلف می شود.

اجرای تکنولوژی های جدید برای کاهش GHG دارای ملاحظات خاصی در کل زنجیرۀ تامین می باشد. به منظور به کار بستن موثر گزینه های کم هزینۀ کاهش انتشار CO2، تمرکز اصلی باید بر بهترین روش ها برای ارتقا اجرای موثر تکنولوژی های کاهش انتشار CO2 در کل زنجیرۀ تامین باشد.
شایسته است تا کشورها استراتژیهای لازم، موسسات مورد نیاز، سیاست های مرتبط، قوانین و نیز بازارهای کربن را به نحوی مستقر نمایند تا بستر لازم و انگیزۀ کافی را برای معرفی روشهای نوآورانه و تکنولوژیهای برتر کاهش GHG در کل زنجیرۀ تامین، فراهم نماید. دراین راستا، پرهیز از سرمایه گذاری های افراطی و توجه به ابعاد مختلف این امر می بایست مد نظر قرار گیرد.

انطباق پذیری در زنجیرۀ کربن
موثرترین روش دستیابی به توسعۀ همراه با انتشار کم کربن، به کار گیری مکانیسم های زنجیرۀ تامین سازگار با مکانیسم های قانونی است. خریدار می تواند استانداردها و الزامات منسجم تری را در قبال عملکرد خود در مصرف انرژی و سوخت برای محصولات به کار بگیرد. این در حالی است که مکانیسم های قانونی نیز همگام با این امر، توسعه تکنولوژی را در کل زنجیره های تامین در سطح جهان طلب می نمایند.

مصرف کنندگان، دولت ها و طرفهای ذینفع در زنجیره های ارزش، هر کدام سهم به سزایی در توسعۀ مکانیسم های کاهش CO2 خواهند داشت. مراجع ذیربط می بایستی قوانینی را وضع نمایند که موجب کاهش GHG در زنجیرۀ تامین در سطح بین المللی شده و فراتر از مرزهای ملی و منطقه ای کاربرد داشت باشد.

لازم است تا تولید کنندگان نیز از اینکه عملکردشان در زنجیرۀ تامین CO2 برای مصرف کنندگان قابل اعتماد و مشهود می باشد، اطمینان حاصل نمایند.

پیرو مکانیسم های شناخته شدۀ ISO، Codex و نیز سایر سازمانهای بین المللی استاندارد، استانداردهای قابل کاربرد در سراسر جهان باید تهیه گردد. داده های اعلام شده در زنجیره تامین، باید مورد صحه گذاری توسط گروه های مستقل قرار گیرد تا از انطباق و اعتبار آنها اطمینان حاصل گردد.

یک سیستم بین المللی با قابلیت اعتبار بخشی به سرمایه گذاری های کاهش انتشار این گازها، می تواند موجب انطباق تکنولوژیکی و رشد و توسعۀ لازم و حتی ایجاد مکانیسم های طرح تجارت CO2 در زنجیرۀ تامین مربوطه گردد. در این راستا، توسعه تکنولوژیکی همراه با مشوق های صنعتی، برای موفقیت تلاش های کاهش سطح CO2 در زنجیره تامین، ضروری به نظر می رسد.

کربن و عوامل و روند توسعه پایدار در زنجیره تامین
پیامدها برای ارزش کسب و کار.
در ارزیابی سال 2008، توسعه پایدار اولویت اول مدیریت ارشد در صنایع غذایی و نوشیدنی بوده است. ملاحظات زیست محیطی نظیر تغییر شرایط اقلیمی، دارای بیشترین پیامد برای ارزش سهام داران طبق ارزیابی مدیریت ارشد که توسط McKinsey در نوامبر 2007 انجام شده، بوده است.

موضوع GHG ها بخش مهمی از بحث توسعه پایدار را تشکیل داده است.
رده بندی به کار رفته برای سرمایه گذاری :

معیارهای بیشتر در سیاست گذاری ها
- قوانین
- مالیات های بر مبنای میزان انتشار و مصرف انرژی
- سوبسیدهایی برای تکنولوژیهای جدید

تکنولوژیهای کلیدی موثر مدیریت کربن در زنجیرۀ تأمین

مولفان و تهیه کنندگان:Sigrid Brynestad و Christer Farstad